Võ Nguyên Giáp: Quê hương nghĩa nặng, tình sâu

Nhân dịp chuẩn bị kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhật Vị tướng huyền thoại của

Việt Nam – Đại tướng Võ Nguyên Giáp,

Vietnam+

xin giới thiệu loạt bài viết của

tác giả Trần Huyền Thương về cuộc đời và sự nghiệp của ông.

Kỳ II

:

Võ Nguyên Giáp

: Quê hương nghĩa nặng, tình sâu

Sinh ra trên mảnh đất

Quảng Bình

kiên trung bất khuất, tuổi thơ của Đại tướng Võ Nguyên

Giáp càng gắn bó với làng quê An Xá bên dòng Kiến Giang hiền hòa và xinh đẹp.

Con đường làng chạy men sông rợp bóng cây xanh là niềm đam mê của cậu bé và lũ

trẻ làng.

Trên dòng Kiến Giang ngày ngày những chiếc đò dọc ngược xuôi như những cánh

bướm. Trên bến dưới thuyền đổ san sát đó đây. Nock (thuyền) là phương tiện duy

nhất thời bầy giờ. Mẹ và các chị cậu Giáp muốn lên chợ huyện hoặc ngược thượng

nguồn, đi tảo mộ ngày xuân phải theo đò dọc qua các làng Tuy Lộc, Đại Phong,

Thượng Phong, Quy Hậu…

Làng An Xá

của cậu giáp, những ngày nông nhàn, có nghề thủ công truyền thống

dệt chiếu cói nổi tiếng khắp vùng, dân gian đã có câu ca:

“Chiếu cói An Xá,

nón lá Quy Hậu.”

Cũng như bao làng quê khác, An Xá là vùng miệt vườn, bốn mùa với cam, quít,

mít, ổi…. Thấp thoáng trong những vườn cây ăn quả ấy là những ngôi nhà tranh

vách đất, đầy ắp tiếng cười của con trẻ. Nhà cậu Giáp cũng đầy quả ngọt, hoa

thơm : nào cam, bưởi…. đặc biệt là cây mít cổ thụ, đào tiên và hai cây khế ngọt.

Ngày ngày cậu cùng lũ trẻ làng trèo cây hái quả. Còn cây bồ kết mẹ vẫn hái phơi

khôn cất dùng gội đầu, tóc bóng suôn mượt. Và mùa nào thức ấy, mẹ hái quả trong

vườn đem bán ở chợ Thùi, chợ Tréo…

Thuở ấu thơ, vườn nhà, vườn hàng xóm chính là chốn thiên đường của các thú

chơi trốn tìm, bắt tổ chim, trèo cây lấy quả, dàn trận đánh giặc giả của cậu

bé Giáp cùng lũ trẻ học chữ Nho với cậu. Và có lần cậu đã bị ông cụ mắng, thậm

chí còn bị đòn roi phải chui xuống gầm bàn thơ xin tha tội.

Giống như bao nhà khác trong làng, nhà cậu Giáp là ngôi nhà tranh, vách đất

ba gian hai chái, có nhà ngang làm bếp. Gian giữa đặt bàn thờ ông bà, tổ tiên,

kê bộ phản gỗ và bộ tràng kỷ bằng tre ngâm. Gian trái đặt giường ông cụ. Gian

phải lê một chiếc rương to của bà cụ. Gian trái bên trái, nơi trẻ học và là nơi

ông cụ ngồi đọc sách có treo câu đối chữ Hán.

Trước nhà là cươi (sân) rộng để phơi ló (thóc) ngày mùa. Nhưng đến mùa xuân

xe đất ruộng về đánh tơi, rải lên sân một lớp mỏng trồng cải. Trước sân là chiếc

bình phong xây gạch. Sát bình phong là một bể cạn có hòn non bộ với cây si tua

tủa rễ và bồn hoa cây cảnh: nào cúc vạn thọ, bông trang (hoa mẫu đơn), hoa

huệ… tự tay ông Nghiêm chăm bón.

Ở cái tuổi mòn đít học chữ Nho, cậu Giáp không chỉ gắn bó với làng quê An Xá

của mình mà cả miền đất Quảng Bình gian nan, khói lửa đã in sâu trong tâm trí

cậu qua những câu chuyện đêm đêm mẹ kể, thầy dạy.

Quảng Bình vùng đất “nắng lửa mưa dầu” như nhà thơ Tố Hữu từng viết “Chang

chang cồn cát nắng trưa Quảng Bình.” Quảng Bình còn là vùng đất hẹp nhất nước “thắt đáy lưng ong,” một bên là Trường Sơn núi cao vực thẳm, có Hoành Sơn ăn ra

tận biển và một bên là cồn cát trắng dọc bờ biển, bọc lấy sáu huyện nghèo.

Quảng Bình mảnh đất còn chịu đau thương trong cuộc tranh giành quyền bính

giữa hai tập đoàn phong kiến Trịnh-Nguyễn, kéo dài từ năm 1627 đến 1672. Trong

gần nửa thế kỷ hai bên đánh nhau bảy lần với những chiến dịch kéo dài hàng năm

trời, cả vùng Bố Chính (Hà Tĩnh-Quảng Bình) là chiến trường nóng bỏng của cuộc

Nội chiến “nồi da sáo thịt.” Những cụôc chiến bất phân thắng bại.

Hai bên đã lấy sông Gianh giới tuyến. Phía Bắc gọi là xứ Đàng Ngoài, phía Nam

gọi là xứ Đàng Trong, do họ Nguyễn thống trị được sự giúp đỡ của Quan Nội tán

Đào Duy Từ (1572-1634) bày mưu hiến kế xây thành. Năm Canh Ngọ 1630, Đào Duy Từ

đề xuất và là người trực tiếp đôn đốc đắp luỹ Trường Dục huyện Phong Lộc (nay là

huyện Quảng Ninh).

Từ năm 1631, ông cho đắp thêm một luỹ nữa từ cửa biển Nhật Lệ

đến mũi Đầu Mâu (thành phố Đồng Hới ngày nay) dài trên 200 trượng, tục gọi là

luỹ thầy, vì thế dân gian có câu:

“Lũy thầy ai đắp mà cao

Sông Gianh ai bới, ai đào mà sâu”

Câu ca lắng đọng nỗi đắng cay của hai thế kỷ đất nước bị phân tranh.

Quảng Bình nghèo, nhưng là miền đất tráng lệ, mộng mơ đã từng in dấu chân của

bao danh nhân đất nước. Vừa đến Đèo Ngang, ngẩn ngơ trước vẻ đẹp như “tranh họa

đồ” Bà Huyện Thanh Quan đã thốt lên:

“Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà

Cỏ cây chen lá, đá chen hoa

Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông chợ mấy nhà”

Nhưng rồi chợt nhớ đến nỗi đau đất nước chia cắt, bà đã thở than:

“Nhớ nước đau lòng con cuốc cuốc

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia

Dừng chân dứng lại trời non nước

Một mảnh riêng ta với ta”

Cùng nỗi buồn đất nước bị phân ly, đại thi hào Nguyễn Du, khi qua cửa biển Nhật

Lệ, trời nước mênh mang mà lòng cứ nao nao:

“Buồn trông cửa bể chiều hôm

Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa”

Bước vào thời hiện đại, đất nước chìm đắm trong bóng đêm nô nệ, hưởng ứng chiếu

của Vua Hàm Nghi, nhân dân Quảng Bình tích cực ủng hộ nghĩa quân Cần Vương do

Hoàng Giáp Phạm Duy Đôn và Đề đốc Tiến sĩ Lê Trực chỉ huy đánh Pháp (1885-1888).

Trong cuộc kháng chiến vĩ đại chống thực dân Pháp, nhiều tên đất, tên người

đã tô thắm thêm truyền thống đấu tranh bất khuất của Quảng Bình: Với Xuân Bồ gắn

liền với tên tuổi người anh hùng Lâm Úy, chiến sĩ của Trung đoàn 18 lẫy lừng. Và

đây Cự Nẫm, Cảnh Dương làng chiến đấu ngoan cường của một thời oanh liệt. Trong

những năm sau hoà bình lập lại ở miền Bắc, nơi diễn ra phong trào “Gió Đại

Phong” đi tiên phong trong phong trào hợp tác hoá nông nghiệp.

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, nơi đây có động Phong Nha, đường

20, điểm xuất phát của đường mòn Hồ Chí Minh huyền thoại và dòng sông Nhật Lệ

với bà mẹ Suốt anh hùng, dưới mưa bom đạn lửa của giặc Mỹ vẫn hiên ngang chèo đò

đưa bộ đội qua sông hành quân diệt địch…

Phải chăng hình ảnh quê hương, làng xóm, gia đình, bạn bè một thuở đã in sâu

vào tâm trí của cậu bé Giáp và theo cậu đi suốt cuộc đời đến hôm nay, một Đại

tướng huyền thoại, mãi mãi trong con tim mọi người./.

Kỳ I

:

Võ Nguyên Giáp – Vị tướng giỏi ra đời vào mùa lũ

Kỳ II

:

Võ Nguyên Giáp: Quê hương nghĩa nặng, tình sâu

Kỳ III

:

Võ Nguyên Giáp: Thuở học trò của vị Đại tướng

Kỳ IV

:

Võ Nguyên Giáp: Lao tù là trường học cách mạng

Kỳ V

:

Võ Nguyên Giáp – Thầy giáo trường Thăng Long

Kỳ VI

:

Chỉ huy trưởng VN Tuyên truyền Giải phóng quân

Kỳ VII

:

Người Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam

Kỳ VIII

:

Vị Tổng chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử

Kỳ IX

:

Võ Nguyên Giáp trên con đường mòn Hồ Chí Minh

Kỳ X

:

Đại tướng Võ Nguyên Giáp – Một tấm gương trong

Trần Huyền Thương (Vietnam+)

Related Post

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *