Người “giữ lửa” cho làng nghề chiếu cói Thái Bình

Từ 10 năm trước, khi chiếu cói truyền thống bị lép

vế trước chiếu công nghiệp, làng nghề dệt chiếu cói thôn Vũ Hạ, xã An

Vũ, huyện Quỳnh Phụ (tỉnh

Thái Bình

) đứng trước nguy cơ mất nghề truyền

thống, người trong làng cứ sau mùa vụ lại tất tả bỏ đi nơi khác kiếm kế

mưu sinh.

Thế nhưng người đàn ông đã bước sang cái tuổi thất thập tên là

Nguyễn Xuân Hòa lại quyết tâm phục hồi

nghề truyền thống

của làng quê

bằng cách đưa công nghệ tiên tiến về làng, tạo việc làm ổn định cho

người dân nơi đây.

Làng

An Vũ

, xã An

Vũ, huyện Quỳnh Phụ (Thái Bình) từ lâu đã nổi tiếng với nghề dệt chiếu.

Nhưng rồi, từ nhiều năm trở lại đây, người dân trong làng chẳng ai mặn

mà với công việc này nữa. Tất cả cũng vì nghề này vất vả, mà thu nhập

chả đáng là bao. Vì thế, cứ sau vụ cấy, mùa gặt là người dân trong làng

lại phải đôn đáo đi ra các tỉnh, thành khác để lao động kiếm sống.

Về nghỉ hưu, ông Hòa – người sinh ra, lớn lên và

gắn bó cùng nghề dệt chiếu – không khỏi xót xa khi phải chứng kiến cảnh

khung dệt bị nhiều gia đình vứt bỏ, các cánh đồng cói bị bỏ hoang, chỉ

còn lại cỏ mọc um tùm; những sản phẩm làm thủ công đã không thể cạnh

tranh được các sản phẩm làm ra từ máy móc công nghiệp. Từ trăn trở, ông

quyết tâm không thể để nghề của cha ông bị thất truyền ngay trên quê

hương.

Để tìm hướng ra cho nghề dệt

chiếu và giúp bà con kiếm sống ngay trên mảnh đất quê hương, ông Hòa bắt

đầu cất công đi vào các tỉnh miền Nam, rồi sang cả Trung Quốc để tìm

hiểu về công nghệ dệt chiếu công nghiệp. Tiếp đó, ông đi xem các máy

móc, nguyên liệu, tham quan các xưởng dệt chiếu để học hỏi kinh nghiệm,

rồi nhờ người thân tra cứu, tìm kiếm các tài liệu về nghề dệt chiếu để

tham khảo… Năm 2000, ông Hòa bàn với mọi người trong gia đình và quyết

định dốc toàn bộ vốn liếng, tài sản tích góp nhiều năm, rồi vay mượn anh

em bạn bè để đầu tư mua máy dệt, xây nhà xưởng.

Thế rồi xưởng dệt chiếu công nghiệp của ông Hòa cũng được ra

đời. Thời gian đầu khi xưởng dệt đi vào hoạt động, ông đã tận dụng tối

đa nhân lực trong gia đình tham gia làm, rồi đi tìm thuê những người có

tay nghề về để dạy cho công nhân tại xưởng. Dần dần, những chiếc chiếu

vừa mịn, vừa đẹp, đều tăm tắp đã được xuất xưởng.

Theo ông Hòa, nếu dệt theo lối thủ công thì một ngày hai

người làm khéo cũng chỉ được 2 chiếc chiếu vì mất rất nhiều công đoạn tỉ

mỉ như chọn cói, dập vo, ghim mép…; còn đối với dệt bằng máy móc, cứ 2

lao động lại có thể thao tác dệt trên 1 máy tối đa được tới 60 chiếc

chiếu cói/ngày. Chính vì thế, giá loại chiếu dệt từ máy cao hơn loại

chiếu dệt từ thủ công từ 15.000 đến 20.000 đồng/đôi. Xưởng chiếu của ông

Hòa hiện có hơn 50 lao động thường xuyên. Ngoài ra, xưởng dệt chiếu của

ông còn có gần 200 gia đình trong vùng nhận việc về nhà làm. Đặc biệt,

có những phần việc đơn giản như nhặt dằm, nhặt cắt cuống, chọn cói đã

tạo điều kiện giải quyết việc làm cho những lao động dôi dư ở địa

phương.

Đến nay, năng lực của cả 9

máy dệt nhà ông Hòa sản xuất trên 8.000 chiếc chiếu/tháng, nhiều thời

điểm vào mùa cưới có thể lên đến 10.000 chiếc/tháng với giá hiện tại gần

200.000 đồng/đôi. Riêng

chiếu cói

mộc sản xuất ra đến đâu là các cơ sở

in hoa trong vùng đến lấy lại đến đấy, đem về in gia công rồi xuất đi

các tỉnh. Sau hơn 10 năm đưa công nghệ vào làng nghề truyền thống quê

nhà, hiện sản phẩm chiếu cói mang tên “Xuân Hòa” đã có mặt tại nhiều

tỉnh, thành trong cả nước. Từ miền xuôi đến miền ngược, từ Bắc vào Nam,

chiếc chiếu cói làng Vũ Hạ cũng đều đã có mặt.

Ông Hòa chia sẻ, muốn có được một chiếc chiếu đẹp, trước tiên

phải chọn ra được những mớ cói đẹp, không sâu, không nấm, đủ độ dài, các

sợi đều nhau. Đồng thời, khi dệt đòi hỏi người thợ phải xử lý thật tinh

ý, sao cho các đường bẻ mép, bắt biên gọn gàng đều tắp. Chính vì lẽ đó,

điều băn khoăn nhất hiện nay của ông là nguyên liệu làm chiếu thường

phải vận chuyển từ miền Nam ra. Công vận chuyển nhiều đã làm cho giá

chiếu cao, trong khi đó vùng nguyên liệu của địa phương không đủ cung

cấp cho các xưởng dệt thủ công trong vùng.

Một số xã trong huyện đã đưa

cây cói vào trồng, nhưng chất lượng cói cũng chưa đạt yêu cầu để dệt

chiếu bằng máy, sợi chiếu hay bị gẫy, một phần cũng là do người nông dân

ở đây chưa có kỹ thuật trồng cói. Hiện nay, ông Hòa đã mở rộng diện

tích nhà xưởng ra 1.000m2. Dự kiến trong thời gian tới xưởng sẽ được

đầu tư mua thêm máy dệt chiếu, đưa tổng số lên 15 máy, thu hút khoảng

trên 100 lao động tại chỗ.

Lớn lên bên

cánh đồng cói, được nuôi dưỡng bằng những bàn tay dệt cói nên ông

Nguyễn Xuân Hòa và những người dân làng Vũ Hạ đã quyết tâm “giữ lửa” cho

nghề truyền thống. Nhìn cơ ngơi nhà xưởng của ông Hòa, cùng sự thay da

đổi thịt trong đời sống của người dân trong vùng, chúng tôi thầm cảm

kích trước thành công của họ khi tiếp nối nghề truyền thống. Trong tương

lai, vẫn rất cần sự chung tay, góp sức của các cấp chính quyền trong

tỉnh Thái Bình để người dân các làng nghề truyền thống sống tốt từ nghề

cói, từ chính cái nghiệp của ông cha./.

Lê Sơn (TTXVN/Vietnam+)

Related Post

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *